ЖИ қолданудың қысқаша ережесі

«Абылай хана атындағы ҚазХҚжәнеӘТУ Хабаршысы» журналы авторлары үшін жасанды интеллектті қолданудың қысқаша ережесі

Жасанды интеллект (ЖИ) құралдарын қолжазбаларды дайындау кезінде пайдалану тек көмекші құрал ретінде рұқсат етіледі және авторлардың ғылыми үлесін алмастыра алмайды. Университет «орындауды тапсыр, бірақ ойлауды алмастырма» принципін ұстанады: ЖИ тек күнделікті қайталанатын процестерді автоматтандыру үшін қолданылуы мүмкін (мысалы, деректерді жинау және бастапқы өңдеу, сауалнама жүргізу, әдебиеттер тізімін техникалық редакциялау), бірақ сыни ойлау, ғылыми талдау, қорытынды жасау және авторлық ұстанымды қалыптастыру дағдыларын алмастыруға болмайды.

  1. Авторлардың жауапкершілігі

Авторлар мақаланың мазмұнының шынайылығы, деректердің дұрыстығы, интерпретациялар, қорытындылар, дәйексөздер мен сілтемелер үшін толық жауапкершілік алады. Барлық негізгі аргументтер мен ғылыми қорытындылар тек авторлардың интеллектуалдық жұмысының нәтижесі болуы тиіс.

  1. ЖИ қолданудың ашықтығы

Авторлар зерттеу барысында немесе қолжазбаның мәтінін, оның бөліктерін, иллюстрациялар мен қосымша материалдарды жасауда ЖИ құралдарын қолданған жағдайда бұл туралы хабарлауға міндетті. Мұндай ақпарат «Зерттеу әдістемесінің қысқаша сипаттамасы» бөлімінде көрсетілуі керек, құралдың атауы, нұсқасы, әзірлеушісі, қолдану мақсаты мен көлемін нақты көрсету қажет.

  1. Рұқсат етілген көмекші пайдалану

Егер ЖИ тек техникалық көмек үшін қолданылған болса (мысалы, аннотацияны аудару, грамматика мен стильді түзету, журнал талаптарына сәйкес әдебиеттер тізімін форматтау және рәсімдеу), ақпаратты жариялау міндетті емес, бірақ авторлар нәтижені міндетті түрде тексеруі керек.

  1. Қолжазбаларды редакциялау арқылы тексеру

Қолжазбаны ұсынған кезде авторлар редакцияға ЖИ арқылы жасалған контентті анықтау құралдарын қолдану құқығын береді. Егер ЖИ қолданылған белгілер анықталса, редакция авторлардан бастапқы қолжазба нұсқасын (ЖИ өңдемес бұрынғы) және қолдану мақсаты, көлемі мен сервисті сипаттауды сұрауға құқылы.

  1. Баспа этикасының бұзылуы

Мәтіні айтарлықтай ЖИ арқылы жасалған және авторлық сыни қайта өңдеуден өтпеген қолжазбаны ұсыну баспа этикасын бұзу деп есептеледі. Мұндай бұзушылық анықталған жағдайда, әсіресе редакция ескертулерінен кейін қайта ұсынылса, мақала қайта қараусыз кері қайтарылады.

  1. Этикалық талаптар

ЖИ құралдары автор немесе қосымша автор ретінде көрсетілмейді және ғылыми ақпарат көзі болып саналмайды. Авторлар ЖИ қолдану арқылы алынған нәтижелердегі мүмкін болатын қателер мен бейтарапсыздықты ескеруі және олардың шынайылығын тексеруі керек.

ЖИ қолдану кезінде авторлар сонымен қатар авторлық құқықты сақтау, деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету және сәйкес сервистердің пайдаланушы келісім шарттарын орындау талаптарын сақтауға міндетті.